Wat is communicatie?
Wat is de definitie van communicatie?

Wat is communicatie? Uitleg over communicatietheorie en modellen. Verschillende definities van communicatietheorie worden hier behandeld
























Het SprankSchrift over communicatie kunt u direct online bestellen.

Het SprankSchrift bevat informatie over alle belangrijke commmunicatietheorieën




het handboek 'Presenteren is een feest' is een praktische, stap voor stap, bron voor succesvolle presentaties. Bestel de Handleiding online.


het handboek 'Presenteren is een feest', vol tips voor goed presenteren.






Wat is communicatie? Uitleg over communicatietheorie en modellen. Verschillende definities van communicatietheorie worden hier behandeld
We kijken en denken automatisch in drie dimensies, maar twee kan ook.




Wat is communicatie? Uitleg over communicatietheorie en modellen. Verschillende definities van communicatietheorie worden hier behandeld
Welke boom is groter?









Wat is communicatie? Gezichtsbedrog Uitleg over communicatietheorie en modellen. Verschillende definities van communicatietheorie worden hier behandeld
Tja, op de snijvlakken van de witte lijnen zijn geen grijze stippen aangebracht in de tekening, maar de meeste mensen zien ze wel. Er ontstaat een nabeeld. Het kost even tijd om zwart door wit te vervangen en met zo veel zwart er om heen




Wat is communicatie? Even grijs, of wit en zwart? Gezichtsbedrog. Uitleg over communicatietheorie en modellen. Verschillende definities van communicatietheorie worden hier behandeld

Nog een prachtige vorm van gezichtsbedrog. Beide gekaderde vlakken zijn ongeveer even grijs, maar ze lijken zwart en wit.
Dit is het licht donker contrast.
Een grijs vlak lijkt donkerder in een witte omgeving, dan datzelfde grijze vlak in een donkere omgeving. Zo kun je in volkomen duister een kaars vanaf kilometers afstand zien branden.




Gratis een Communicatieles
Iedere week in uw mail?!

Voornaam:
Tussenvoegsel:
Achternaam:
E-mail adres:









Deze site hoort bij:
    Presenterem leren bij Speechen.nl


Wat is communicatie?


Laten we ‘eenvoudig’ beginnen.
Communicatie is een trilling.
Stembanden trillen, er wordt energie uitgewisseld en energie is een trilling.
Misschien moet er nog bij:
Tussen levende wezens.

Een sterke definitie van communicatie wordt gehanteerd door de Groningse hoogleraar communicatie Gisela Redeker.

'Communicatie is het scheppen van
gemeenschappelijke betekenis.'

Deze definitie gaat niet over het sturen van een boodschap naar een ontvanger. Het gaat over het maken van gemeenschappelijke betekenis. Een hond die blaft, wegwezen dit is mijn terrein, en ik die dat respecteer en het terrein verlaat. Wat we delen, waar we het over eens denken te zijn, dat is de grens van het terrein van de hond, dat is gemeenschappelijke betekenis, ontstaan door het geblaf van die hond. Ik geef de hond feedback door voorzichtig achteruitlopend te vertrekken.

Een plant richt zich naar het licht. Het licht heeft dus betekenis voor de plant, maar heeft de plant ook betekenis voor het licht?
Als ik uit woede tegen een muur trap, schep ik dan gemeenschappelijke betekenis. Misschien wel als er mensen toekijken. Maar gemeenschappelijke betekenis tussen mij en die muur?
Een knoop in mijn zakdoek? Gemeenschappelijke betekenis? Het Latijnse woord 'communis' maakt deel uit van het woord communicatie. Het betekent gemeenschappelijk. Het Latijnse werkwoord communicare betekent letterlijk gemeenschappelijk delen.

Kun je ook niet communiceren?
Opmerkelijk, dat woord "teken" in betekenis en betekenen. Wat betekent betekenis eigenlijk? Er valt nog meer over communicatie te zeggen.

Definitie van communicatie

Een moeilijke, maar veel gebruikte, definitie is van de Wageningse sociaal psycholoog Frank Oomkes.

Communicatie is de uitwisseling van symbolische informatie,
die plaatsvindt tussen mensen
die zich bewust zijn van elkaars aanwezigheid,
onmiddellijk of gemedieerd.
Deze informatie wordt deels bewust, deels onbewust
gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.

Nog een keer lezen? Hieronder staat een toelichting.

Uitwisseling?

Wij mensen praten constant over communicatie (metacommunicatie), maar wat communicatie is, dat blijkt complex. Toch komen de definities in grote lijnen wel overeen. Oomkes beperkt zich echter tot mensen.

Het woord uitwisseling wijst op tweerichtingsverkeer.
De een geeft iets en de ander ook.
Het zender en ontvanger model is pas communicatie als de ander reageert. Zonder feedback geen communicatie.

Symbolische informatie?

Informatie die ergens een symbool van is. Een verkeersbord, een woord, een logo, een glimlach, een teken. Wat is niet symbolische informatie? Een kogel die iemand dood? Een kogel in een envelop, dat is zeker symbolische informatie. Pijn?
Als je een hond leert dat met een beetje pijn ook het eten komt (Pavlov-reactie), dan wordt pijn opeens vreugde over het naderende eten.

Hoe dan ook, met symbolische informatie bedoelt Oomkes signalen die verwijzen naar iets anders. De steen, niet als steen, maar als wegwijzer. De steen heeft een bepaalde betekenis. De steen is een symbool, zoals een vlag voor een land staat. Een eenrichtings verkeersbord verwijst naar de betekenis dat je, die straat niet mag inrijden. Dat hebben wij met elkaar afgesproken. Als ze in jouw land andere verkeersborden hebben, dan begrijp je er niets van, dus geen communicatie. De letters a, a en p achter elkaar verwijzen naar een dier dat we aap noemen. Kun je niet lezen, dan worden de letters aap niet een voorstelling van een aap. Taal is een permanente verwijzing. Het woord stoel verwijst naar iets met vier poten. Nee, niet naar een koe. Het heeft vier poten en je kunt er op zitten? Buffel? Goed defininëren is ook een kunst. Communicatie heeft met cultuur (overeenstemming over symboliek) te maken. De Amerikaanse antropoloog Clfford Geertz ziet cultuur als een symbolisch systeem door middel waarvan mensen de wereld betekenis geven. Communicatie en cultuur liggen dicht bij elkaar.

Alleen communicatie tussen mensen?

Oomkes zegt "tussen mensen". 'Tussen wezens maakt het een stuk ingewikkelder. Onze hond kan heel goed communiceren, maar Oomkes sluit dit uit. En die mooie bloem weet menige bij te verleiden. Er vindt wel uitwisseling plaats, maar van echte (?) informatie, stuifmeel en honing. Niet van symbolische informatie? Wat weten wij van het gevoelsleven van een bij of een plant? In plaats van tussen mensen, zou Ooomkes ook kunnen spreken van tussen levende wezens, bijvoorbeeld. Dode wezens communiceren niet (meer) symbolisch. Of staat een lijk soms symbool voor oorlog? Tussen levende wezens, ok, maar wat is leven? Dat is ook al niet zo simpel. Van een heel klein beetje levend (moleculen), naar het totaal, inclusief de sterren en het heelal. Alles hier tussen in leeft, is in beweging. Panta Rei zeiden de oude Grieken al. Leven is niet zo absoluut, maar een geleidelijk toenemend iets, van niets naar alles.

Bewust van elkaars aanwezigheid?

Dit stukje 'bewust van elkaars aanwezigheid' is interessant. Wat is bewust? Waar zijn wij ons bewust van? Een plant groeit naar het licht. Een plant is zich blijkbaar bewust van (de plek waar) het licht (vandaan komt). Groeien mensen ook naar het licht? Veel ouderen zullen dit beamen. Maar is dit communicatie, of bewustwording? Is het licht zich bewust van mensen of planten? De definitie van Oomkes beperkt zich tot communicatie tussen mensen. Wel kun je zeggen dat licht en plant (en water) de bloei scheppen, met bijvoorbeeld voor ons mensen de gemeenschappelijke betekenis van schoonheid en zelfs ontroering hierover. Er wordt zeker gemeenschappelijke betekenis gemaakt, voor en tussen mensen, maar in hoeverre mensen met de schepping betekenis delen, dat is weer een andere vraag.

Onmiddellijk of gemedieerd?

Onmiddellijk, daarmee wordt bedoeld direct contact, in real life.
Gemedieerd betekent met een medium ertussen. Brief, telefoon, computer, spiegel, camera, tv. Directe communicatie, face to face. Het staat tegenover indirecte, of gemedieerde communicatie. Zo maar in je eentje een lied zingen midden op de hei, dat is geen communicatie, als je je juist bewust bent dat er niemand is. Als je naar de vogeltjes terugzingt, die dan weer reageren, is dat geen communicatie volgens Oomkes, want vogeltjes zijn geen mensen. Misschien volgens Redeker wel. Maar wat heb je aan deze kennis?

Deels bewust, deels onbewust?

De definitie bevat nog een slotzin met opnieuw het begrip bewust erin.
De uitwisselaars zijn zich niet alleen bewust van elkaars aanwezigheid, maar er is ook sprake van symbolische informatie die deels bewust, deels onbewust wordt gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd.
Veel, waarschijnlijk zelfs verreweg de meeste, communicatie wordt onbewust gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd. Denk aan lichaamstaal, maar ook bijvoorbeeld angstzweet. Nee schudden met je voet, terwijl je ja zegt. Of je aanpassen in de onderste brom van je geluid. Spiegelen, gedrag nabootsen. Kwestie van je schikken in de hierarchie. Dit doen we allemaal, onbewust. Wie het niet doet, die belandt in een vechtpartij aldus de primatoloog Frans de Waal. Bewust. Ons bewustzijn is beperkt. Door meditatie schijn je je bewustzijn te kunnen verruimen. Sommige drugs worden bewustzijnsverruimende middelen genoemd. Maar dat is op zijn best tijdelijk, zolang de drug werkt. Bewust leven. Ieder moment bewust zijn van de intensiteit van het moment. Niet afgeleid zijn. Zijn, in plaats van zeggen. Ha, communicatie.

Geïnterpreteerd?

Geven en ontvangen van informatie, logische elementen van communicatie uit de definitie van Oomkes. Dan komt het cruciale woord 'geïnterpreteerd'. Zonder interpretatie geen communicatie. Interpretatie is het verwerken van de boodschap, het inpassen in al bestaande kennis, het, al dan niet beperkte, begrijpen. Het accepteren of afwijzen van de informatie.

We kunnen niet anders dan interpreteren, want we zijn geen onbeschreven blad (meer) dat openstaat voor alles. Zodra we iets weten, gaan we interpreteren. Daardoor kunnen we snel reageren, maar vaak ook gaat het fout. We zien een planken vloer. Dat is stevig denken we en lopen door. Handige interpretatie, meestal correct. Behalve als blijkt dat die planken op water drijven, of er een los zit.

Interpreteren is een zaak van leven en dood. Worden we aangevallen of niet? We hebben geen seconde te verliezen, dat hebben we in de oertijd geleerd. Interpreteren is een automatische reflex. We interpreteren constant alles, maar het beperkt ons tegelijkertijd enorm en het leidt tot enorm veel misverstanden. We verstaan elkaar hierdoor vaak niet, terwijl we denken van wel.
We hebben een opvoeding achter de rug met allemaal lessen, die we meteen toepassen. Iedereen is (iets) anders opgevoed, heeft (iets) andere dingen geleerd. Dat isd ook leuk. Daardoor weten we samen meer, begrijpen we meer, kunnen we meer. Maar als we niet goed interpreteren, dan gaat het fout.

Vooroordelen, interpretaties. Met een munt kun je iets kopen. Een klein jongetje riep onlangs de hele tijd "bossex". Hij wou het bos niet in. Zijn moeder voegde er aan toe, dat op school was verteld over de heks in het bos. de bosheks kon achter iedere boom zitten. Amerika ligt niet in Brabant of toch wel? In Afrika heeft iedereen aids. Generalisaties. Vrouwen zijn zus en mannen zijn zo. Iemand uit Groningen denkt al anders dan iemand uit Maastricht. Hoe is de prijs van de watermeloenen in London, vroeg een Afghaan die misschien nog nooit uit zijn vallei was geweest.

De kinderen van een vrachtwagenchauffeur groeien op met andere verhalen dan kinderen op een boerderij. Emaille of email. Foute interpretaties door taalmisverstanden, door gebrekkig luisteren of kijken. Wist u dat 8 % van de mannen enigszins kleurenblind is? Gelukkig zit het rode stoplicht boven en het groene onder.

Als je een grote auto hebt, dan ben je belangrijk. We zien alles al snel in beperkte dimensies. We laten ons constant voor de gek houden. Wat is waar en wat is niet waar? Omdat de meesten van ons er niet veel van begrijpen, lopen we achter waarzeggers aan, achter guru's, patsers, oplichters en handelaren in gebakken lucht. We interpreteren voortdurend fout om een onbegrepen wereld overzichtelijk te houden en niet gek te worden van alle onzekerheden. Van getuigen voor rechtbanken is inmiddels overduidelijk aangetoond dat ze hun eigen werkelijkheid bij elkaar fantaseren. Kijkt u maar eens naar het werk van de hoogleraar cognitieve psychologie Willem Wagenaar. Auto's veranderen van kleur, mensen van huidskleur, dag wordt nacht en vrouw wordt man. Er is een aparte pagina over interpretatie.

Communicatie, wat een pandemonium, en wat een prachtig feest als het wel lukt.

Lees verder...
Meer definities van communicatie
Wat is communicatie? Uitleg over communicatietheorie en modellen. Verschillende definities van communicatietheorie worden hier behandeld
© 2012 Schworks
Toestemming voor gedeeltelijke overname van een tekst of illustratie kunt u aanvragen via een mail naar info@schworks.nl


Presenteren kunt u leren!

Leer in een, twee of drie dagen spreken in het openbaar,
of bestel de Handleiding Presenteren.